Gram / Toncoin (GRAM) Burn

Từ ngày kích hoạt 17/06/2023 tới 31/08/2026, tonstat ghi 5.263.680 GRAM bị huỷ trên 1.172 ngày, không ngày nào thiếu. Tổng cung on-chain 5.241.746.528 GRAM (03/09/2026), nên phần đã đốt bằng 0,10% — ở giá đầu tháng 9/2026 (1,34 USD) là khoảng 7 triệu USD, nhỏ hơn giá trị một ngày đốt của Ethereum thời cao điểm.

Sổ sách khép kín: cung tại ngày bắt đầu đốt là 5.087.755.206; cộng 157,8 triệu mint trừ 5,26 triệu đốt ra 5.240,3 triệu, sát tổng cung hiện hành trong 0,03% — phần lệch ~1,4 triệu là sai số làm tròn theo ngày của nguồn. Vì thế cột Mint, Đốt và Ròng trên trang này là ba số cùng một sổ, không phải ghép từ ba nguồn.

Cơ chế: validator biểu quyết tháng 6/2023 đặt fee_burn = 1/2 trong burning_config; phí bị đốt gồm cả phí gas, phí chuyển tiếp và phí lưu trữ tính bằng GRAM. Không có nút bấm, không có địa chỉ ví chết phải theo dõi, không có "đợt" — chỉ có tổng cung giảm đều theo từng block.

Nửa năm đầu chương trình đốt gần như phẳng: 15–17 nghìn GRAM/tháng, ~500/ngày (07–11/2023). Rồi tháng 12/2023 nhảy lên 151.304 (đỉnh 15/12: 21.241) — cơn sốt inscription ton-20 tràn sang TON sau Bitcoin và Avalanche. Tháng 1/2024 hạ còn 94.924, nhưng từ tháng 2 tới tháng 8/2024 mỗi tháng đều 206–346 nghìn: tháng 4/2024 346.393 (10/04: 27.484, 11/04: 24.205) là đỉnh làn sóng memecoin và mini-app Telegram quanh đợt ra mắt Notcoin.

Đỉnh tuyệt đối là tuần cuối tháng 9/2024, khi Hamster Kombat phát token HMSTR (26/09/2024) cho hàng chục triệu người chơi: 26/09 31.581 → 27/09 38.986 (kỷ lục mọi thời đại) → 28/09 32.621 → 29/09 29.286 → 30/09 25.999 GRAM. Cả tháng 9/2024 đốt 553.335 GRAM — 10,5% tổng đốt ba năm trong một tháng, và gấp đôi tháng cao thứ nhì.

Cộng cả năm: 2024 đốt 3.201.949 GRAM (8.748/ngày), bằng 61% tổng trọn đời. Từ tháng 10/2024 đường cong đi xuống liên tục: Q4/2024 215–282 nghìn/tháng, 2025 tụt từ 199.427 (tháng 1) xuống 77–103 nghìn/tháng nửa cuối năm, cả năm 1.340.215 (3.672/ngày, −58%). Airdrop tap-to-earn qua đi, phí trên TON quay về mức của một mạng thanh toán rẻ.

Đầu 2026 mạng in ~97 nghìn GRAM/ngày (khoảng 2,9–3,0 triệu/tháng, tương đương 0,7%/năm) và đốt 85–92 nghìn/tháng. Ngày 03/04/2026 mint bước lên ~150–167 nghìn/ngày, rồi 09/04/2026 Catchain 2.0 kích hoạt: thời gian block từ ~2,5 giây xuống ~0,4 giây, thưởng mỗi block masterchain giữ nguyên 1,7 GRAM — nên số block nhiều gấp sáu kéo mint lên 449.128 ngay ngày đó và ổn định ~570 nghìn/ngày từ 10/04. Tháng 5/2026 in 17,38 triệu, tháng 8/2026 17,59 triệu; tính năm ≈ 208 triệu GRAM, tức 4,0% tổng cung (TON Foundation dự báo lạm phát lên ~3,6%).

Ba tuần sau, giai đoạn hai của lộ trình MTONGA cắt phí giao dịch chuẩn sáu lần, từ 0,00234 xuống 0,00039 GRAM, có hiệu lực cuối tháng 4/2026. Chuỗi ngày thấy ngay: 30/04 đốt 2.829, 01/05 1.164, 02/05 689. Tháng 4/2026 đốt 84.602, tháng 5 còn 36.126 (−57%), tháng 6 29.277, tháng 7 32.551, tháng 8 38.198 — nhịp mới ~1.000–1.250/ngày. Đốt giảm ít hơn sáu lần vì phí lưu trữ và gas hợp đồng không cắt cùng tỉ lệ và số giao dịch tăng theo phí rẻ.

Hệ quả gộp: trước tháng 4/2026, mỗi ngày in ~97 nghìn và đốt ~2,9 nghìn — tỉ lệ 33:1. Sau hai thay đổi, in ~570 nghìn và đốt ~1,2 nghìn — tỉ lệ ~470:1 tính theo ngày, hay 120:1 tính trên 12 tháng gần nhất (101,8 triệu in so 840 nghìn đốt). Hai ngày dữ liệu 08/05 và 17/06/2026 có mint chỉ bằng nửa và đốt rất thấp (17/06: 186) — nhiều khả năng là ngày tonstat ghi thiếu, sổ giữ nguyên số nguồn.

Mint theo năm từ chuỗi tonstat: 2023 (từ 17/06) 12,92 triệu; 2024 21,53 triệu; 2025 32,54 triệu; 2026 tới 31/08 đã 90,81 triệu — tám tháng in gấp 2,8 lần cả năm trước, và bằng 58% toàn bộ lượng in ba năm cộng lại. Đốt cùng kỳ: 0,24 / 3,20 / 1,34 / 0,49 triệu. Tỉ lệ đốt trên in: 1,8% (2023), 14,9% (2024 — năm duy nhất đốt có ý nghĩa), 4,1% (2025), 0,5% (2026).

Mint năm 2025 cao hơn 2024 dù không có nâng cấp: thưởng validator TON phụ thuộc số block và cấu hình, và tonstat ghi mint tăng dần từ ~59 nghìn/ngày (2024) lên ~89 nghìn/ngày (2025). Sổ này không tách được nguyên nhân từ dữ liệu, chỉ ghi nhận xu hướng in tăng ba năm liên tiếp trước cả Catchain 2.0.

Để GRAM giảm phát ở nhịp in hiện tại cần đốt ~570 nghìn/ngày — gấp 15 lần ngày kỷ lục Hamster Kombat và gấp 470 lần một ngày bình thường của 2026. Với phí cố định 0,00039 GRAM, con số đó tương đương gần 3 tỉ giao dịch mỗi ngày. TON đã chọn phí rẻ và tốc độ cao cho người dùng Telegram; đốt 50% phí từ đây là một tuyên bố thiết kế, không phải một lực lên cung.

CoinGecko ghi lưu hành 2,78 tỉ trên tổng 5,24 tỉ GRAM (53%); phần còn lại ~2,46 tỉ là token thuộc các ví khai thác thời đầu, TON Foundation và quỹ liên quan chưa tính vào lưu hành theo cách đếm của CoinGecko. Sổ này không có nguồn lịch unlock cho GRAM — cột Mở khoá trống vì thiếu dữ liệu, không phải bằng 0 — và không kiểm được ranh giới lưu hành/không lưu hành từ on-chain.

Tên và mã token đổi từ Toncoin/TON sang Gram/GRAM có hiệu lực 15/06/2026, sau cuộc bỏ phiếu quản trị 01–08/06/2026 đạt 81,22% — chỉ đổi tên, không swap, không di chuyển; blockchain vẫn là The Open Network. Dữ liệu trước ngày đó trên trang này là của cùng token dưới tên cũ.

Chỉ hơn một nửa tổng cung được CoinGecko tính là lưu hành, nên FDV gần gấp đôi vốn hoá. ATH 8,25 USD ngày 14/06/2024 — đúng giữa mùa memecoin và mini-app khiến đốt đạt đỉnh; ATL 0,52 USD ngày 20/09/2021 (CoinGecko). Từ đỉnh tới đầu tháng 9/2026 giá giảm 84% trong khi tổng cung tăng 3% và tốc độ in gấp sáu.

Nguồn duy nhất là GraphQL của tonstat.com: ba chuỗi ngày toncoinsBurnedDays, toncoinsMintedDays và totalSupplyDaily. Đốt là phần phí bị gửi vào blackhole theo burning_config, mint là thưởng validator; sổ kiểm tính khép kín mint − đốt = Δ tổng cung mỗi lần chạy. Ngày hôm nay chưa trọn được bỏ, nên bảng luôn kết thúc ở hôm qua.

Không có cột doanh thu, mua lại hay unlock cho GRAM; giá trị USD ở thẻ trạng thái = lượng × giá tại thời điểm trang cập nhật, không phải giá lúc đốt. Hàng "đã đốt" ở bảng trạng thái là tổng chuỗi ngày từ 17/06/2023, không tính phí bị huỷ trước ngày đó (trước đó phí về validator 100%). Cung lưu hành lấy của CoinGecko.