Filecoin (FIL) Burn

Khác với hầu hết token trong sổ này, Filecoin không có "sự kiện đốt": mọi FIL bị huỷ đều là chuyển khoản vào f099, tài khoản được tạo ở block genesis 24/08/2020 và đã nhận 1,35 tỉ lượt chuyển. Ba nguồn: (1) phí cơ sở — mỗi tin nhắn trả base fee tự điều chỉnh theo độ đầy của block, phần đó bị đốt như EIP-1559; (2) phí nạp tin lên chuỗi và một phần phí ước lượng gas quá đà (overestimation burn); (3) phạt — tiền cọc bị tịch thu khi nhà cung cấp lưu trữ để sector lỗi, bỏ lỡ WindowPoSt hoặc huỷ sector trước hạn, và từ 14/04/2025 thêm phí sector hằng ngày theo FIP-0100.

Tính tới 03/09/2026: 42.898.125 FIL đã đốt, bằng 2,14% trần cứng 2 tỉ và 5,2% cung lưu hành 826,7 triệu. Trong đó 3,52 triệu đốt trước khi chuỗi ngày bắt đầu (từ genesis tới Liftoff 15/10/2020, giai đoạn onboard sức chứa ban đầu) và 39,37 triệu trải trên 2.147 ngày sau đó. Nhịp gần nhất: 35.473 FIL trong 16 ngày tới 03/09/2026, tức 2.217/ngày.

Đốt theo năm: 2020 (77 ngày) 6,30 triệu; 2021 19,26 triệu; 2022 5,06 triệu; 2023 4,86 triệu; 2024 1,28 triệu; 2025 1,10 triệu; 2026 tới 01/09 1,52 triệu. Riêng 2020–2021 chiếm 25,6 triệu, tức 60% trọn đời. Tháng 12/2020 đốt 4,97 triệu và tháng 1/2021 4,72 triệu — hai tháng kỷ lục; ngày kỷ lục 23/03/2021 với 249.964 FIL, và 15 ngày đốt lớn nhất lịch sử đều rơi vào 11/12/2020–23/04/2021, mỗi ngày trên 190 nghìn.

Nguyên nhân là tắc nghẽn: mỗi sector 32 GiB onboard cần hai tin nhắn PreCommit/ProveCommit tốn gas, nhà cung cấp đua nhau nạp sức chứa nên block đầy liên tục và base fee — phần bị đốt — tăng theo cấp số. Nâng cấp v13 HyperDrive ngày 30/06/2021 (FIP-0008, FIP-0013) cho phép gộp tới 819 chứng minh vào một tin nhắn, giảm gas onboard 10–25 lần; đốt tháng rơi từ 1,87 triệu (5/2021) xuống 810 nghìn (6/2021) rồi 360 nghìn (7/2021) và không bao giờ trở lại mức triệu.

Hai đợt cao sau đó: 3/2022–10/2022 ổn định 350–720 nghìn/tháng, và 3/2023–6/2023 leo lại 730–948 nghìn/tháng — trùng thời điểm máy ảo FVM khởi động trên mainnet (nv18, 14/03/2023) kéo gas lên; sổ này ghi nhận trùng khớp về thời gian, không tách được phần phí và phần phạt trong đó. Từ 9/2023 đốt tháng xuống dưới 160 nghìn và từ 2024 phần lớn tháng nằm trong 35–120 nghìn.

Ở mặt bằng thấp, đường đốt trở nên gồ ghề theo kiểu khác: trung vị ngày 2024 là 1.630 FIL, 2025 là 1.716 — đó là phí nền; phần còn lại đến theo cục. Tháng 4/2024 256 nghìn và 6/2024 214 nghìn; 30/06/2025 81.505 và 09/07/2025 66.193 (hai ngày = 13% cả năm 2025); 02/03/2026 52.456 và 07/03/2026 38.101. Những cục này có dạng của tiền phạt huỷ sector — một nhà cung cấp rút hàng loạt sector trước hạn thì cọc bị đốt trong một ngày — nhưng sổ chỉ thấy chuyển khoản vào f099, không thấy ai trả.

Từ giữa 2025 đốt tháng nâng mặt bằng: 33–72 nghìn/tháng nửa đầu 2025 lên 116–170 nghìn nửa cuối, rồi 2026: tháng 1 236 nghìn, tháng 2 152 nghìn, tháng 3 299 nghìn, tháng 4 74 nghìn, tháng 5 115 nghìn, tháng 6 121 nghìn, tháng 7 ~441 nghìn, tháng 8 75 nghìn. Tám tháng 2026 cộng 1,52 triệu, đã vượt cả năm 2025 (1,10 triệu) và 2024 (1,28 triệu). Một phần có lý do cấu trúc: FIP-0100 (nv25 Teep, 14/04/2025) thay batch balancer bằng phí sector hằng ngày bị đốt — 1,61817×10⁻²⁵ × cung lưu hành × byte QAP, tức ~3.781 nanoFIL/ngày cho mỗi sector 32 GiB ở cung 680 triệu — áp cho sector mới và, sau 90 ngày ân hạn (nv26), cho sector gia hạn; phần này lớn dần khi sector cũ quay vòng, nhưng sổ không tách được nó khỏi tổng.

Đợt tháng 7/2026 là lớn nhất từ 2023: theo mốc số dư f099 của Filfox, 04/07→19/07 tăng 194.350 và 19/07→03/08 tăng 239.384 — 434 nghìn FIL trong 30 ngày, gấp 6–7 lần nhịp nền, rồi 18/08→03/09 về 2.217/ngày. Sổ này chưa xác định được nguồn; hình dạng (một tháng cao rồi tắt hẳn) giống một đợt huỷ sector lớn hơn là phí. Lưu ý chuỗi ngày từ 29/04/2026 là nội suy giữa các mốc 15 ngày, nên trên biểu đồ đợt này hiện thành hai bậc phẳng, không phải đỉnh nhọn.

Cột Mint là thưởng khối trả cho nhà cung cấp lưu trữ theo bộ dữ liệu Filecoin Data Portal: 397,4 triệu FIL từ 17/10/2020 tới 28/04/2026, gấp 9,3 lần tổng đốt. Trung bình ngày giảm đều: 2020 195 nghìn, 2021 337 nghìn, 2022 295 nghìn, 2023 202 nghìn, 2024 112 nghìn, 2025 80 nghìn, 2026 (tới 28/04) 67 nghìn — kết quả của lịch phát hành đơn giản giảm dần theo chu kỳ bán rã 6 năm cộng phần phát hành theo baseline chậm lại khi sức chứa mạng thấp hơn đường baseline; sổ không tách hai cấu phần.

Tỉ lệ in/đốt theo năm: 2021 6,4:1; 2022 21:1; 2023 15:1; 2024 32:1; 2025 27:1; 8 tháng khớp dữ liệu gần nhất (01/09/2025–28/04/2026) 16,9 triệu in so 1,25 triệu đốt = 13,5:1. Tổng phát hành thật còn cao hơn: cột Mint không gồm FIL mở khoá theo lịch vesting cho Protocol Labs, Filecoin Foundation và nhà đầu tư SAFT — cung lưu hành tăng cả từ đó. Cột Mint dừng ở 28/04/2026 vì bộ dữ liệu nguồn ngừng cập nhật; sổ không tự ước lượng thưởng khối.

ATH 236,84 USD ngày 01/04/2021 — đúng giữa mùa đốt kỷ lục, khi mỗi ngày huỷ hơn 200 nghìn FIL; ATL 0,61 USD ngày 18/08/2026, tức 99,7% dưới đỉnh (CoinGecko). Ở giá đáy tháng 8/2026, lượng đốt trọn đời đáng khoảng 26 triệu USD; cùng lượng đó ở giá đỉnh là 10,2 tỉ USD.

Cung lưu hành 826,7 triệu (CoinGecko). Con số "tổng cung" 1.957.101.908 mà aggregator hiển thị là trần 2 tỉ trừ đi phần đã đốt — tức 1,13 tỉ FIL chưa phát hành, sẽ ra qua thưởng khối và vesting trong nhiều thập kỷ. Vì vậy 42,9 triệu đã đốt là 2,1% của trần nhưng 5,2% của lượng đang lưu hành; con số thứ hai phản ánh đúng hơn tác động lên nguồn cung thật.

Tổng đốt: số dư f099 đọc qua Lotus RPC (Filecoin.StateGetActor) mỗi lần chạy. Chuỗi ngày: tới 28/04/2026 lấy hiệu số cột burnt_fil tích luỹ trong filecoin_daily_metrics của Filecoin Data Portal (cùng cột thưởng khối cho Mint); bộ này ngừng cập nhật từ 29/04/2026 (last-modified 29/04/2026), nên từ đó sổ đọc mốc số dư f099 của Filfox (~15 ngày một mốc) và chia đều ra ngày. Sai số nội suy nằm ở vị trí trong 15 ngày, không ở tổng: cộng cả chuỗi vẫn bằng số dư on-chain.

Khép sổ: 39.369.340 FIL của chuỗi ngày + 3.524.000 đốt trước 16/10/2020 + hai ngày chưa có dữ liệu ≈ 42.898.125 số dư f099 — lệch dưới 5.000 FIL, tương đương hai ngày đốt nền. Giá trị USD ở thẻ trạng thái = lượng × giá tại thời điểm trang cập nhật. Không có cột doanh thu, mua lại hay unlock; sổ không dùng Lotus cho lịch sử vì node công cộng chỉ giữ state vài ngày.