Ethereum (ETH) Burn

Từ nâng cấp London (05/08/2021), mỗi giao dịch Ethereum trả hai phần: base fee do giao thức định theo độ chật của khối trước — phần này bị huỷ; và priority fee (tip) — phần này về validator. Từ Dencun (13/03/2024) thêm blob fee của giao dịch L2 gửi dữ liệu, cũng bị huỷ. Không có ví chết, không có quỹ mua lại, không có lịch: lượng ETH đốt mỗi ngày đúng bằng nhu cầu chỗ trong khối nhân với giá gas, không ai quyết định và không ai điều chỉnh được.

Tính đến 03/09/2026, sổ này ghi 4.633.357 ETH bị huỷ trong 1.855 ngày — 3,8% tổng cung 122,0 triệu — trị giá $13,1 tỉ theo giá tại thời điểm đốt (DefiLlama). Ngày kỷ lục là 01/05/2022: 71.718 ETH cháy trong 24 giờ khi Yuga Labs bán đất Otherdeed và gas vọt lên hàng nghìn gwei — một ngày bằng 1,5% tổng đốt trọn đời, và bằng hơn năm lần cả năm 2026 tính tới nay.

Đọc theo năm là thấy hết câu chuyện. Năm tháng cuối 2021: 1,32 triệu ETH, $5,1 tỉ — nhiều USD hơn mọi năm sau cộng lại. 2022: 1,48 triệu, kỷ lục theo token. 2023: 1,09 triệu, đỉnh ngày 14.597 ETH hôm 05/05 khi PEPE kéo cả mainnet vào cơn memecoin. 2024: 634 nghìn, chia đôi trước và sau Dencun — 30 ngày trước nâng cấp mạng đốt trung bình 5.141 ETH/ngày, 30 ngày sau còn 3.027, tới tháng 8 còn 434. 2025: 91 nghìn, đỉnh ngày 4.275 ETH vào 19/01 (cuối tuần token TRUMP). 2026 tới ngày 02/09: 13.801 ETH, trung bình 56 ETH/ngày, ngày thấp nhất từng ghi 5,7 ETH (06/12/2025).

Một con số hay bị bỏ qua: 2,62 triệu trong 4,63 triệu ETH — 57% — cháy trong 13 tháng trước Merge (09/2022). Bốn năm sau Merge cộng lại chỉ 2,01 triệu. Ethereum của thời "ultrasound money" là Ethereum của NFT, memecoin và DeFi chen nhau trên một chuỗi duy nhất với khối 15 triệu gas; Ethereum hôm nay có khối 45 triệu gas, blob rẻ cho L2, và phần lớn giao dịch bán lẻ đã rời mainnet. Đốt ít không phải mạng hỏng — là mạng hết chật.

Vì đốt = gas dùng × base fee, còn mint gần như cố định, có thể tính thẳng mức base fee mà đốt bằng mint: khoảng 13,4 gwei với lượng gas hiện tại (ultrasound.money gọi đây là "barrier"). Base fee trung bình 24 giờ qua là 0,116 gwei — thấp hơn mốc hoà 115 lần. Suốt 2021–2022 base fee thường xuyên 50–200 gwei; nói cách khác, để ETH giảm phát trở lại, mainnet phải chật gấp trăm lần bây giờ, hoặc nhu cầu phải quay về mainnet thay vì L2.

Ba lý do base fee rơi, và không lý do nào tạm thời. Một, blob (EIP-4844) cho L2 kênh dữ liệu riêng, rẻ gần bằng không, thay vì tranh gas với giao dịch thường. Hai, gas limit khối tăng từ 30 lên 45 triệu trong 2025 — cùng nhu cầu, khối rộng hơn thì base fee thấp hơn theo thiết kế. Ba, hoạt động bán lẻ chuyển sang L2 và các chuỗi khác. Ethereum chọn mở rộng bằng cách bán chỗ rẻ hơn, và cái giá của lựa chọn đó là lượng đốt. Sổ này không dự báo; nó đo: tuần nào base fee vượt 13 gwei, cột cán cân sẽ đổi dấu.

Chuỗi đốt 1.855 ngày từ 05/08/2021 dựng từ base fee từng khối (Dune), khớp bộ đếm BurntFees của Etherscan trong 0,006%. Từ cuối tháng 08/2026, bộ đếm Etherscan chỉ nhích 1–2 ngày một lần và một lần đánh chỉ mục lại làm cột mint nhảy 1,3 triệu trong một ngày, nên 30 ngày gần nhất chuyển sang: đốt = USD đốt theo ngày của DefiLlama chia giá đóng cửa ETH (sai số ±2%), mint = biến thiên tổng cung đo bởi ultrasound.money cộng lượng đốt. Tổng cung, số ETH stake và mốc hoà cũng từ ultrasound.money. ETH không có unlock, không có mua lại, nên trang này không hiện hai mục đó; "Giá trị đã đốt" ở thẻ trạng thái tính theo giá tại thời điểm trang cập nhật, còn $13,1 tỉ trong bài là theo giá lúc đốt.